لطفا لینک عکس ها رو اصلاح کنید

• آقای بزرگمهر بانکداری الکترونیک چیست؟
یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های بانکداری مدرن، فراهم‌سازی بستری مناسب برای مشتریان در راستای تسهیل در دریافت خدمات فارغ از موقیعت مکانی و زمانی مشتری می‌باشد. با توجه به این موضوع،‌ ارایه خدمات به مشتری توسط رسانه‌های الکترونیک را بانکداری الکترونیکی گویند. لازم به ذکر است که این امر با مکانیزاسیون خود بانک‌ها کاملا” متفاوت است، زیرا ممکن است که بانکی کاملا” مکانیزه باشد، ولی خدمات به مشتریان را از طریق رسانه‌های الکترونکی ارایه ندهد. در این حالت،‌ استفاده بانک از سامانه‌های اتوماسیون، به معنی ارایه خدمات بانکداری الکترونیکی نمی‌باشد. البته ذکر این نکته بسیار مهم است که زیر ساخت ارایه صحیح خدمات بانکداری الکترونیک، سامانه‌های اتوماسیون بانکی مانند بانکداری متمرکز (Core Banking) می‌باشد.

• منظور از بانکداری متمرکز چیست؟
بانکداری متمرکز مبتنی بر وجود یک مرکز اطلاعات مرکزی( Core )است که محل نگهداری و ثبت کلیه اطلاعات معاملات مالی در شبکه بانک مورد نظر می‌باشد

• استفاده از سیستم بانکداری متمرکز چه مزیت‌هایی را ایجاد می‌کند؟
مزیت‌های این سیستم را در چند بند ذکر می‌کنم:
۱٫ باتوجه به دسترسی راحت‌تر مشتریان به موجودی حساب‌ها و بهره‌مندی از خدمات بانکی در شعب مختلف، عامل قوی انگیزش جهت جذب منابع بیشتر می‌باشد.
۲٫ با عنایت به ماهیت موضوع، معضل جمع‌آوری روزانه اطلاعات از سطح شعب بانک به صورت کامل منتفی می‌شود، چون اصولاً دیگر اطلاعات پراکنده‌ای وجود ندارند که نیاز به جمع‌آوری داشته باشند و همه چیز در مرکز ثبت می‌شود.
۳٫ با توجه به بند ۲ دیگر نیازی به انجام مبادلات بین شعب و یا حوالجات و حساب بین واحدها نیست و بالطبع ممیزی اسناد بین واحدها و استخراج ارقام باز نیز منتفی است.
۴٫ ارایه خدمات مدرن دیگر از قبیل Mobile Banking و Internet Banking و SMS و Telephone Banking بسیار ساده‌تر و با هزینه کمتر انجام می‌شود.
۵٫ نکته بسیار مهم دیگر اینست که با توجه به این که اطلاعات به صورت مرکزی ثبت می‌شوند، ابزارهای گزارش مدیریت،‌ می‌تواند به مدیران در تدوین استراتژی، دیپلماسی و نقاط قابل تصحیح در فرایند بهبود مستمر و مهندسی مجدد ساختار و روش‌ها کمک نماید.

• خدمات بانکداری الکترونیک شامل چه مواردی است؟
از انواع خدمات در E-Banking می‌توان موارد زیر را نام برد:
۱٫ دستگاه‌های خودپرداز (ATM)
2. Phone Banking و Call Center که می‌تواند صرفاً شامل اطلاع‌رسانی از طریق تلفن و فاکس و با انجام برخی از تعاملات از این طریق باشد.
۳٫ WAP, Mobile Banking, SMS
4. پایانه فروش (POS) که در فروشگاه‌ها قابل نصب است.
۵٫ Web Kioskهایی که قابلیت پردازش کارت‌های اعتباری را دارند و جهت ارایه خدمات شهروندی که نیاز به پرداخت مبلغی را نیز دارد، در مراکز شهری به کار گرفته می‌شوند.
۶٫ ارایه خدمات بانکی از طریق تلویزیون‌های کابلی (Interactive TV)
7. ارایه خدمات بانکی از طریق دستگاه‌های PDA

• ارایه خدمات بانکداری الکترونیک در کشور ما در چه وضعیتی است؟
در حال حاضر، خدمات Phone Banking و Call Center و اینترنت بانک ارایه می‌شود، اما کاربرهای این خدمات بیشتر کارکنان بانک‌ها و متخصصان IT هستند و کمتر به سطح جامعه جریان یافته است. البته از ATM در سطح جامعه فارغ از اهداف اصلی آن، بیشتر استفاده می‌شود. در مورد POS و Mobile هم هنوز در آغاز راه هستیم. در مورد WAP هم هنوز کاری را شروع نکرده‌ایم.

• مشکلات استقرار خدمات بانکداری الکترونیک در کشور را چه می‌بینید؟
یکی از مشکلات بانکداری الکترونیک در کشور ما، زیرساخت‌های مورد نیاز E.Banking است. می‌دانیم که مهم‌ترین مزیت خدمات بانکداری الکترونیک، انجام عملیات بانکی به صورت On Line و در لحظه به مشتری می‌باشد،‌ اما در برخی از بانک‌ها،‌ عملیات بانکی الکترونیک ۲۴ ساعت بعد در حساب مشتری ثبت می‌شود. علت این امر هم فقدان Core Banking یا سیستم پشتیبان تراکنش‌ها می‌باشد.
برای پیاده‌سازی بانکداری الکترونیکی ابتدا باید از سیستم‌های مکانیزه مناسبی بهره‌مند باشیم تا بتوانیم خدمات متنوع بانکداری الکترونیک را ارایه کنیم.

• علت وجود مشکلات بسیار در استقرار Coreها چیست؟
ما در استفاده از تجارت خارجی مشکلات عدیده‌ای داریم، مثلاً استفاده از تقویم میلادی برای ما پذیرفته شده نیست،‌ در حالی که در کشور‌های عربی پذیرفته شده است و برای انطباق تاریخ مشکلی ندارند. بحث بعدی، فارسی سازی نرم‌افزار است. همچنین بانکداری ما خیلی متفاوت از دیگر کشورهای اسلامی است. بنابراین،‌ نیازهای ما متفاوت از دیگران است و انرژی بیشتری برای دستکاری در بخش اصلی و مغز نرم‌افزار نیاز دارد.
این که بانک مرکزی یک Core مشخصی را توصیه نمی‌کند، قابل پذیرش است، اما کار مهم‌تری را که باید انجام دهد، این است تجارت بانک‌های مختلف در استقرار Core Banking را به سیستم بانکی منتقل نماید. استقرار و تلاش برای پیاده‌سازی Core Banking تا امروز باعث ایجاد تجارت گرانقیمتی برای سیستم بانکی کشورمان شده و بهتر است که این تجارب در اختیار دست‌اندرکاران ذیربط قرار بگیرد. بهترین قالبی هم که می‌تواند برای پیشبرد این پروژه‌ها به بانک‌ها کمک کند، باید توسط بانک مرکزی در اختیار بانک‌ها قرار بگیرد. بنابراین، گردآوری تجارت گوناگون مجریان در یک مرکز، باعث می‌شود تا دیگران با قوت قلب بیشتر و اعتمادبه‌نفس بالاتری برای تجهیز خود اقدام نمایند و هزینه‌های سنگین «اختراع دوباره چرخ» را نپردازند. بانک مرکزی به عنوان متولی و مهم‌ترین هماهنگ‌کننده بانک‌ها باید در مقابل پرداخت هزینه‌های سنگین ملی قبول مسئولیت کند و آنچه را که در این راستا به دست آمده، مدیریت نماید.

حال برگردیم به بحث قبلی، بدیهی است عواملی که در ناکامی پروژه‌های بزرگ کشور دخیل هستند، در پیاده‌سازی و تکمیل پروژه‌های بانکی نیز دخالت دارند، مانندتغییر مدیریت‌های فراوان، نرسیدن بودجه لازم، سلایق مدیریتی افراد متفاوت، تحریم و …
از طرف دیگر، باتوجه به این که متأسفانه فاقد مکانیزم‌های مدیریت دانش لازم برای رشد و گسترش پروژه‌های توسعه‌ای هستیم، ضربه سختی متوجه پیکره نهادهای اقتصادی، اجتماعی و … شده است. عدم اقبال نیروهای فنی از همکاری با سیستم‌های دولتی به دلایل مختلف از دیگر مشکلات موجود می‌باشد. مشکلات دیگر سازمان‌های بانکی در ارایه خدماات، فقدان ساختار لازم برای ارایه خدمات ۲۴ ساعته بانکی است. بنابراین، نمی‌توان انتظار داشت که سیستم‌های ارایه‌دهنده خدمات الکترونیکی ۲۴ ساعت و ۳۶۵ روز در سال، به ارایه خدمات با کیفیت مطلوب بپردازند. برای نیل به این هدف، راه خیلی طولانی در پیش داریم.

زیر‌ساخت‌های مخابراتی هم از اهمیت و جایگاه خاصی برخوردار می‌باشند که هنوز تبدیل به گلوگاه نشده، اما من می‌خواهم به گونه‌ای دیگر به قضیه نگاه کنم: ما شعبه‌ای داریم که مکانیزه است. حال ارتباط شعبه قطع می‌شود و مشتریان درخواست سرویس می‌کنند. بانک اعلام می‌کند که چون ارتباط مخابراتی قطع است، امکان ارایه خدمت وجود ندارد. مسلماً وقتی که خدمات بانکی به سختی در اختیار مشتری قرار گیرد،‌ اعتماد مشتری کاهش پیدا می‌کند و چون مشتری بارها تجربه نامطلوب دارد، از خدمات نوین دلسرد می‌شود و به دنبال راهکارهای دیگر می‌رود، مثلاً نگهداری وجوه در نزد خودش و … یا این که مشتری ترجیح می‌دهد که همچون گذشته کار به صورت دستی انجام شود. بعد این طرز تلقی به سرعت گسترش پیدا می‌کند و در مقابل خدمات نوین قرار می‌گیرد.
استقرار خطوط ارتباطی وظیفه وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات است. اختلال ارتباطات مخابراتی باعث ایجاد نارضایتی مشتری می‌شود. مشکل زیرساخت مخابراتی در سیستم بانکی وجود دارد و لزومی ندارد که بانک‌ها از خطوط Public استفاده کنند، چرا که ممکن است امنیت مناسبی را تامین نکند. در یک شرکت متوسط هم به علل امنیتی مانند گوش کردن روی خط و … شبکه عمومی دیتا را از بسترهای مالی جدا می‌سازیم، پس بانک‌ها نیاز به شبکه اختصاصی دارند. بنابراین، همه بانک‌ها به جای سرمایه‌گذاری مجزا، باید برای ایجاد یک زیرساخت اختصاصی برای شبکه بانکی اهتمام ورزند که در این امر هم باز بانک مرکزی می‌تواند متولی باشد. این شبکه می‌بایست به شکل Web باشد که در این قطعی به سهولت پیش نیاید.

نکته دیگر اینست که مخابرات ابراز می‌دارد که توانایی اختصاص پورت‌ها را دارد. چرا یک مؤسسه خصوصی یا دولتی پیدا نمی‌شود که به جای پورت، خط اتصال ایجاد کند، یعنی بانک مثلاً به اتصال بین یک شعبه در شهرستان و مرکز در تهران نیاز دارد. بانک پورت نمی‌خواهد، بلکه اتصال می‌خواهد، بانک اتصال با کیفیت مطلوب را برای درست عمل کردن عملیات پولی و مالی‌اش می‌خواهد.
مسئله دیگر اهمیت دانش در سازمان است. کارشناسان IT بانکداری هنگامی که از سطح علمی بیشتری بهره‌مند باشند، کمتر در سیستم دولتی ماندگار می‌شوند. پس آموزش اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند. اگرچه سرمایه‌گذاری در این بخش صورت پذیرفته، اما کافی نیست.

در حوزه قوانین هم مشکلاتی موجود است. لایحه قانون تجارت الکترونیک در کشور ما خیلی کلی تدوین شده که باید جزیی شود و از شفافیت کافی برخوردار باشد.
انطباق نرم‌افزا با نیازهای سیستم بانکی در کشور ما هم خیلی طولانی است. نکته مهم اینست که وزن بخش IT این موضوع از وزن بانکی آن بیشتر می‌باشد و بهتر است که متخصصان IT به عنوان مدیر پروژه انتخاب شوند و از مشاوران بانکی استفاده کنند.

از مشکلات دیگر در این راه، مسئله برگزاری مناقصه است که آن داستان‌ها دارد. هنگامی که مناقصه محدود یا عام اجرا می‌کنیم، فاکتور اصلی قیمت است و با این مشکل مواجه می‌شویم که آیا محصول ارزان همان محصولی است که مورد نظر ما(سیستم بانکی) می‌باشد؟ این نوع مناقصه‌ها باعث می‌شود که کیفیت، قربانی قیمت شود.
یکی دیگر از تنگناها موضوع تحریم است. این تحریم‌ها اجازه استفاده از آخرین تکنولوژی‌های موجود را نمی‌دهند و این باعث می‌شود که خیلی قدرت مانور نداشته باشیم.
همچنین دچار فقدان بلوغ فرهنگی در زمینه بانکداری هستیم و از آنچه در اختیار داریم، بهره‌مند نمی‌شویم. وقتی خودمان نسبت به داشته‌های خود آگاهی نداریم، چه انتظاری می‌توانیم داشته باشیم که همه جامعه از خدمات موجود آگاه باشند و از این خدمات استفاده کنند؟ مثلاً اینترنت بانک سامان وجود دارد، اما چرا میزان استقبال کم و پایین است؟ شاید اعتماد نداریم؟ چرا؟

به غیر از دلایل مذکور، یکی از دلایل مهم عدم شناخت این ابزار است. هنگامی که حتی مدیران سیستم بانکی و کارشناسان مرتبط نیز درست نمی‌دانند، چه انتظاری داریم که فروشگاه‌های مختلف از آنها اطلاع داشته باشند و چگونه آنان اقدام به عرضه محصولات خود در فروشگاه‌های مجازی کنند؟ حالا به فرض که این اتفاق هم در سطح محدود رخ دهد، چگونه کالای سفارش گرفته در اختیار سفارش دهنده قرار بگیرد؟ با کدام شبکه حمل و نقل، بیمه الکترونیک و … ؟ با توجه به اینکه یکی از متولیان بانک مرکزی می‌باشد، چه اقداماتی را در این راستا برعهده گرفته و اجرا کرده و …؟
بعضاً متولیان امر نیز خود نسبت به موضوع اشراف کامل ندارند. از وزن‌دهی به مشکلات که مطرح می‌شود، می‌توان دریافت که چقدر از مرحله دور هستیم؟!
بنابراین، بانک‌ها می‌بایست در انتخاب افراد و کارشناسان مرتبط با بحث IT دقت زیادی داشته باشند. افرادی که انتخاب می‌شوند، به عنوان اولین گام باید توان کاهش مقاومت سازمان در مقابل حرکت جدید سازمان برای نیل به اهداف بانکداری الکترونیکی را داشته باشند. با مدیران میانی و ارشد هم باید ارتباطی برقرار شود که خود را صاحبان طرح بدانند و همبستگی بیشتری با مجموعه احساس نمایند تا پروژه‌ها به قوت و قدرت بیشتری به پیش بروند.

خیلی اوقات عدم حمایت و کارشنکی‌های درون سازمانی باعث کندشدن حرکت پروژه‌ها می‌شود که موجب آسیب جدی به مجموعه کلان کشور و سرمایه‌های ملی می‌گردد. مدیریت ارشد سازمان ملزم است که قبل از شروع پروژه‌های IT اقدام به تشکیل کمیته‌های مناسب و کارشناسی کند و با آموزش موضوع در سطح سازمان، موجبات لازم برای تحول را فراهم آورد.
عدم تخصیص بهینه و بهنگام بودجه از دیگر مشکلات است. عدم برنامه‌ریزی، فقدان استراتژی و … باعث می‌شوند که در فعالیت‌های خود به بیراهه رویم و سلایق حاکمیت پیدا کند. در پرداخت بودجه به پیمانکار هم به دلایل گوناگون مشکلاتی وجود دارد.
مناقصه‌ها کلی مطرح می‌شود. هزینه‌های سنگین و تعویض پیمانکار باعث می‌شود که حتی اگر پیمانکار هم به اشتباه انتخاب شده باشد، امکان تغییر بسیار سخت شود.
یکی از بهترین نمونه‌های بانکداری الکترونیکی در حال حاضر در کشور ما بانک سامان است.

• چرا؟
به علت این که خصوصی است و با توجه درست به IT گسترش یافته است. بانکی است که سرویس مطلوب ارایه داده و پویایی و علاقه‌مندی مدیران در این بانک باعث شده است که سامانه این بانک بهترین محصول فعلی بازار باشد، هرچند که همه تعاریف Core Banking را پوشش نمی‌دهد، اما به هرحال بهترین است.

• مهم‌ترین توصیه‌های شما به بانک مرکزی چیست؟
در این زمینه به چند مورد می‌توان اشاره کرد:
- ایجاد یک مخزن از اطلاعات درباره آنچه تاکنون در زمینه بانکداری الکترونیکی صورت گرفته، همراه با حداقل مخاطرات، مشکلات، ریسک‌ها و … راه‌حل‌ها و نتایج برخورد با مشکلات
- بررسی علل توفیق یا شکست پروژه‌ها
- شناخت و تبیین نیازهای بانک
- بررسی کارنامه شرکت‌هایی که در حوزه بانکداری فعالیت می‌کنند، البته همیشه شکست شرکت‌ها نباید باعث شود که آنها را ناموفق قلمداد کنیم، زیرا استفاده از تجارب شکست نیز می‌تواند باعث موفقیت پروژه‌های آتی باشد.
- تشکیل بانک اعتبار افراد به عنوان یک زیرساخت برای کارت‌های اعتباری

• برای استقرار سامانه بانکداری متمرکز در بانک‌ها، چه مراحلی پیشنهاد می‌شود؟
تجربه نشان می‌دهد که انجام مراحل زیر می‌تواند امکان موفقیت استقرار طرح جامع را در یک بانک بالا ببرد. لازم به ذکر است که استفاده از تجارب مشاوران متبحر و با تجربه و باتجربه در این زمینه، شانس استقرار صحیح و بهنگام سامانه در بانک را ارتقا می‌بخشد:
۱٫ بررسی و کمی کردن اهداف و نیازمندی‌های بانک
۲٫ تهیه یک جدول از مشخصات کیفی یک Core Banking مناسب و مقداردهی به محصولات مختلف در این جدول (Key Performance Index) از موارد قابل بررسی در این حوزه می‌توان به پارامتریک بودن، قابلیت بومی‌‌سازی، معماری نرم‌افزار، نوع بانک اطلاعاتی، معماری گردش دیتا و تجربه‌های موفق اشاره کرد.
۳٫ انتخاب بهینه سیستم Core banking
4. تهیه جدول KPI برای انتخاب بهترین شرکت جهت استقرار محصول انتخابی
۵٫ عقد قراردادهای لازم جهت محصول و شرکت مجری
۶٫ تهیه Project Plan، به نحوی که زمان شروع، پایان، تعداد نیروها و سطح و نوع نیروها و ضریب وزنی هربخش در آن به صورت شفاف و با جزییات مندرج باشد.
۷٫ انتخاب کمیته راهبردی برای راهبری پروژه، مرکب از مدیران ارشد بانک و مشاوران مجرب
۸٫ ارتقای دانش در سازمان از طریق اجرای طرح جامع آموزش
۹٫ تدوین تغییرات مورد نیاز در ساختار سازمانی، مبتنی بر سیستم جدید
۱۰٫ تدوین دقیق فرایندهای بانکی جهت اعمال و بومی‌سازی در محصول مورد نظر
۱۱٫ تهیه سخت‌افزارها و بسترهای مخابراتی و تجهیزات مورد نیاز شبکه
۱۲٫ تولید و یا بومی‌سازی محصولات و ماژول‌های مورد نیاز
۱۳٫ ایجاد استانداردهای آزمون نرم‌افزار و پیروی دقیق از این استانداردها
۱۴٫ ایجاد نگاشت دقیق (Mapping) و معتبرسازی داده‌های موجود شعب و آماده‌سازی اطلاعات برای انتقال به سیستم جدید (Roll out)

منبع خبر : ایتنا – http://www.itna.ir/archives/interview/011974.php